Ոչ ֆորմալ կրթություն․ հմտություններ դասասենյակից դուրս

Դպրոցն ու համալսարանը տալիս են գիտելիք և դիպլոմ։ Բայց հարցազրույցի ժամանակ, թիմում կամ սեփական նախագիծը սկսելիս որոշիչ են դառնում այլ բաներ՝ կարողանալ հստակ խոսել, լսել, պլանավորել, սխալվել և շարունակել։ Այս հմտությունները հազվադեպ են սովորեցնում դասասենյակում։ Դրանք սովորում են անելով, և հենց դա է ոչ ֆորմալ կրթությունը։

Ի՞նչ է ոչ ֆորմալ կրթությունը

Եվրոպայի խորհրդի սահմանմամբ ոչ ֆորմալ կրթությունը պլանավորված, նպատակային ուսումնական գործընթաց է, որը տեղի է ունենում ֆորմալ կրթական համակարգից դուրս՝ դասընթացների, վերապատրաստումների, ճամբարների, երիտասարդական փոխանակումների ձևով։ Այն կամավոր է, մասնակցային և կենտրոնացած է սովորողի վրա։ Ի տարբերություն ինֆորմալ կրթության (այն, ինչ սովորում ենք ամենօրյա կյանքում՝ պատահաբար), ոչ ֆորմալը ունի նպատակ, մեթոդ և անդրադարձ։

Երեք բան տարբերում է լավ ոչ ֆորմալ դասընթացը սովորական դասախոսությունից։ Առաջին՝ սովորողը մասնակից է, ոչ թե լսող։ Երկրորդ՝ փորձն առաջնային է, տեսությունը՝ երկրորդական․ նախ անում ես, հետո հասկանում, թե ինչու ստացվեց կամ չստացվեց։ Երրորդ՝ միշտ կա անդրադարձ (reflection)՝ պահ, երբ կանգ ես առնում և հարցնում՝ ի՞նչ սովորեցի, ի՞նչ կանեմ այլ կերպ։

Ի՞նչ հմտություններ են զարգանում

• Հաղորդակցություն՝ հանրային խոսք, ակտիվ լսում, հետադարձ կապ տալ և ստանալ։
• Թիմային աշխատանք՝ դերեր, կոնֆլիկտի լուծում, ընդհանուր որոշում։
• Քննադատական մտածողություն՝ հարց տալ, ստուգել, փաստարկել։
• Նախաձեռնություն և պլանավորում՝ գաղափարից մինչև փոքր նախագիծ՝ բյուջեով ու ժամկետով։
• Միջմշակութային հմտություն՝ աշխատել այլ փորձ ունեցող մարդկանց հետ։
• Թվային և մեդիագրագիտություն՝ տեղեկատվությունը գտնել, ստուգել, ստեղծել։

Այս ցանկը համընկնում է այն ութ հիմնական կոմպետենցիաների հետ, որոնք Եվրոպական միությունը սահմանում է ցկյանս ուսումնառության համար, և որոնց հիման վրա կառուցված է Youthpass վկայականը։

Ինչպե՞ս ճանաչել որակյալ դասընթացը

Ոչ ամեն «թրեյնինգ» է ոչ ֆորմալ կրթություն։ Նախքան դիմելը ուշադրություն դարձրեք մի քանի նշանի․

1. Հստակ ուսումնական նպատակներ կան. ասվում է, թե ինչ կկարողանաք անել դասընթացի վերջում։
2. Մեթոդները մասնակցային են՝ խմբային աշխատանք, սիմուլյացիա, դերային խաղ, նախագիծ, ոչ միայն սլայդներ։
3. Կա անդրադարձի ժամանակ՝ ամենօրյա կամ դասընթացի վերջում։
4. Կազմակերպիչը թափանցիկ է՝ ով է անցկացնում, ինչ փորձ ունի, ինչ է արժենում, ինչ պայմաններով։
5. Արդյունքը ճանաչվում է՝ Youthpass կամ այլ վկայական, որտեղ դուք ինքներդ եք նկարագրում, թե ինչ սովորեցիք։

Ինչպե՞ս սկսել այս ամսին

1. Գրեք 3 հմտություն, որոնք ուզում եք զարգացնել։ Կոնկրետ՝ ոչ թե «ինքնավստահություն», այլ «5 րոպե խոսել լսարանի առջև առանց թղթի»։
2. Գտեք մեկ հնարավորություն Հայաստանում՝ երիտասարդական կենտրոն, ՀԿ-ի դասընթաց, առցանց աշխատաժողով։ Եվրոպական դասընթացների համար օգտակար է SALTO-YOUTH-ի օրացույցը։
3. Մասնակցեք լիարժեք՝ տվեք հարցեր, փորձեք դերեր, որոնք սովորաբար խուսափում եք։
4. Դասընթացից հետո նույն օրը գրեք անդրադարձ՝ 10 տող։ Ի՞նչ ստացվեց, ի՞նչ չստացվեց, ի՞նչ կանեք հաջորդ շաբաթ։
5. Սովորածը կիրառեք 7 օրվա ընթացքում՝ ներկայացում դպրոցում, փոքր նախաձեռնություն բակում, նոր դեր թիմում։

Ոչ ֆորմալ կրթությունը ոչ թե ֆորմալի փոխարինողն է, այլ նրա լրացումը։ Դիպլոմը բացում է դուռը, հմտությունը՝ պահում այն բաց։